Je bent geen teamleider en je hebt geen team. Heb je daar wel eens over nagedacht? Vast niet, want op je visitekaartje staat ‘teamleider’ en in je contract ook. Maar klopt dat wel? Zo ja, top. Dan valt er wellicht nog een hoop te leren over hoe je met je team succes gaat behalen. Zo niet? Dan ben je waarschijnlijk een heleboel werk voor niks aan het doen.
Zijn jullie wel een team?
Je functie is teamleider. Maar wat als je leiding aan het geven bent aan een groep?
Een team en een groep zijn echt heel iets anders. Bepaalde aanpak heeft geen zin als je met een groep werkt.
Testmoment:
Kan één van jullie succesvol zijn en de rest onsuccesvol? Dan ben je een groep.
Is het niet mogelijk dat één van jullie succesvol is en de rest niet? Dan ben je een team.
Bijvoorbeeld: in de keuken van een restaurant is iedereen bezig met zijn eigen taak. Vis bakken, groente bereiden, koude gerechten opmaken, afwassen, etc. Het lijkt alsof ze niet als team opereren, maar als één van hen zijn werk niet goed doet, loopt alles in de soep.
Tweede voorbeeld: een callcenter. De ene medewerker kan klant na klant binnenslepen en een hoge bonus verdienen. De andere medewerker overtuigt niemand en verdient niks extra’s. Niemand die dat merkt of er last van heeft (behalve de directie). Dat is een groep.
Overal waar wordt samengewerkt naar een gemeenschappelijk doel en waar we spreken van wederzijdse afhankelijkheid, spreken we van een team.
Let wel: je kunt beter een succesvolle groep hebben, dan een slecht team. Er zit geen waardeoordeel aan de een of andere term. Maar bepaald wel wat het beste bij jullie doel past. Bedenk dus ook of het eigenlijk erg is, dat jullie een groep zijn en geen team. Je hoeft je titel niet te veranderen naar groepsleider, want dat klinkt meer alsof je op een kleuterschool werkt.
Ben je wel een leider?
Alleen omdat jij officieel de hoogste rang in de hiërarchie van je team hebt, betekent het nog niet dat je ook echt de teamleider bent. Veel organisaties, en het lijken er steeds meer te worden, kiezen voor ‘zelfsturende teams’. Maar die bestaan helemaal niet.
Als niemand de rol van leider op zich neemt, wordt die vanzelf ingevuld door een teamlid. En dat is dan vaak iemand uit Team Actie. Met de Quickscan uit Hoofdstuk 4 van mijn boek, ontdek je uit welk team jij komt als Kapitein.
Weten of jij wel echt die rol als leider pakt is essentieel voor hoe jij je team – als dat het al is – gaat sturen.
Samenwerkende teamrollen
In het bepalen van een groep of een team hebben we gezien dat er in een team sprake is van wederzijdse afhankelijkheid. En dus van samenwerking. Of althans, dat er een noodzaak tot samenwerking is. De kwaliteit van die samenwerking loopt vaak achter op wat er nodig is voor succes, valt mij op als teamcoach.
Hoe kun je de samenwerking in een team verbeteren? Door een gezamenlijke endgame op te stellen, bestaande uit een gedeelde missie, bewustzijn van de bad guys en een aanpak voor het gevecht. Met de elixer maak je het team gezond genoeg om de eindstreep te behalen en beantwoord je de vraag: wat is ervoor nodig om dit team op te kunnen heffen?
Wanneer doe je als teamleider onnodig werk?
Als teamleider kun je je hele aanpak stoelen op teamdynamiek. Maar als jullie helemaal geen team zijn, maar gewoon een prima groep, dan slaat je teamaanpak dus dood. Vooral het focussen op samenwerken is in een groep helemaal niet nodig.
En denk jij wel dat je de teamleider bent, maar denkt je team dat helemaal niet, dan opereer je vanuit de verkeerde aanname. Iemand anders gaat die rol vanzelf overnemen. Al jouw inspanning is dan voor niks geweest en viel je team niet eens op.
Je aanpak als teamleider heeft in dit geval dan ook helemaal geen, of weinig, zin. Voordat je met je strategie als teamleider aan de slag gaat, moet je de twee vragen – zijn jullie wel een team en ben jij wel een leider – dus eerst beantwoorden. Dat zijn geen vragen waar teamleiders vaak bij stilstaan, maar ze zijn relevant en confronterend. Een eerlijk antwoord waard dus, voordat je verder gaat.
Behulpzame materialen
Materialen die je bij deze vraagstukken kunt gebruiken zijn:
- De Teamrollen Navigatie Test
Ontwikkeld door Het Teamcoach Bureau, in samenwerking met gecertificeerde teamcoaches en organisatiepsychologen. Met deze test ontdek je de teamrollen van je teamspelers. De test is gebaseerd op het gedachtengoed van de Belbin teamtest, maar trekt de teamrollentest naar een hedendaags niveau en de moderne, contextgerichte uitdagingen – zoals technologische veranderingen, hybride werken, diversiteit en gendergelijkheid. https://hetteamcoachbureau.nl/teamtest/
- Kennisbank
In onze kennisbank vind je veel artikelen over teamrollen, balans in leiderschap, de gevaren die voor teamleiders op de loer liggen en wat er gebeurt als je problemen onder het tapijt blijft vegen.
- Het boek
In september 2026 komt mijn boek “Het favoriete k*t-gevoel van teams” uit. Daarin vertel ik je precies hoe je als Kapitein Teamleider de endgame, missie, bad guys en met het elixer het spel met je team kunt winnen.
